Καθαρά Δευτέρα: το ελληνικό σαρακοστιανό τραπέζι

Καθαρά Δευτέρα: το ελληνικό σαρακοστιανό τραπέζι

Η Καθαρά Δευτέρα σηματοδοτεί το τέλος της Αποκριάς και την έναρξη της Σαρακοστής για την Ορθόδοξη Εκκλησία. Είναι μέρα νηστείας και παράλληλα η αφετηρία της νηστείας των 48 ημερών πριν την Κυριακή της Ανάστασης, δηλαδή πριν το Χριστιανικό Πάσχα. Ο λόγος για τον οποίο ονομάστηκε «Καθαρά» Δευτέρα είναι γιατί οι πιστοί «καθαρίζονται» σωματικά και πνευματικά.

Η ημέρα της Καθαράς Δευτέρας είναι ημέρα αργίας και γιορτάζεται με διάφορα έθιμα στη χώρα μας. Ένα από τα πιο γνωστά έθιμα είναι εκείνο με το πέταγμα του χαρταετού αλλά και το γαϊτανάκι, έθιμο που έφεραν οι πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία. Με τη λέξη «Κούλουμα» χαρακτηρίζεται ο υπαίθριος εορτασμός της Καθαράς Δευτέρας. Μια πιθανή εξήγηση για το πέταγμα του χαρταετού είναι ότι συμβολίζει την ανάγκη του ανθρώπου για πνευματική και ψυχική εξύψωση. Την Καθαρά Δευτέρα συνηθίζεται να περιλαμβάνουμε στο τραπέζι μας κάποια πιάτα που στο άκουσμά τους και μόνο σκεφτόμαστε τη Σαρακοστή. Η ταραμοσαλάτα, η λαγάνα, ο χαλβάς, το τουρσί και τόσα άλλα. Ας δούμε ιδέες για το ελληνικό σαρακοστιανό τραπέζι.

-Το ψωμί της Καθαράς Δευτέρας

Συνηθίζεται την Καθαρά Δευτέρα αντί του καθημερινού ψωμιού που βάζουμε στο τραπέζι μας, να προτιμάμε την τραγανή λαγάνα. Αν έχετε χρόνο και διάθεση, μπορείτε να την φτιάξετε εύκολα και μόνες σας. Καλό είναι αν έχετε τραπέζι στο σπίτι και άρα πολλές ετοιμασίες, να φτιάξετε τις λαγάνες που θα χρειαστείτε από την προηγούμενη μέρα για να αφιερώσετε χρόνο στα υπόλοιπα πιάτα σας.

-Τα ορεκτικά της Καθαράς Δευτέρας

Ο πρωταγωνιστής των ορεκτικών της Καθαράς Δευτέρας είναι βεβαίως η ταραμοσαλάτα. Μπορείτε να αγοράσετε έτοιμη αλλά την διαφορά θα την κάνετε αν την φτιάξετε εσείς. Η Παρασκευή της είναι εξαιρετικά απλή.

-Για την παραδοσιακή ταραμοσαλάτα με λευκό ταραμά και ψωμί θα χρειαστείτε:
250γρ λευκό ταραμά
500 γρ. ψωμί με προζύμι
2 μικρά κρεμμύδια ξερά
250 ml ελαιόλαδο
χυμό από 2 λεμόνια

Αφαιρέστε την κόρα από το ψωμί και κρατήστε την ψίχα του. Μουλιάστε την καλά σε κάποιο μπολ και στη συνέχεια στύψτε την και ρίξτε την στο μπλέντερ. Προσθέστε τον ταραμά, τον χυμό του λεμονιού και το κρεμμύδι. Χτυπήστε τον καλά μέχρι να γίνει αφράτη κρέμα.

Άλλα ορεκτικά που μπορείτε να συλλάβετε στο ελληνικό σαρακοστιανό τραπέζι, είναι η φάβα με καραμελωμένα κρεμμύδια, το τουρσί λαχανικών, η μελιτζανοσαλάτα, τα ντολμαδάκια, οι πιπεριές Φλωρίνης με βαλσαμικό και φυσικά χούμους που επίσης μπορείτε εύκολα να φτιάξετε μόνες σας. Το χούμους είναι ένας συνδυασμός από ρεβίθια και ταχίνι. Ένα εύγευστο άλειμμα που θα λατρέψουν οι καλεσμένοι σας.

-Χούμους ή αλλιώς ρεβίθια με ταχίνι


500 γρ. βρασμένα και στραγγισμένα ρεβίθια
½ φλιτζάνι ταχίνι
χυμό από 2 λεμόνια
1 φρέσκο κρεμμυδάκι
1 κλωνάρι λεπτοκομμένο μαϊντανό
στη μύτη του κουταλιού κύμινο
2 σκελίδες σκόρδο
αλάτι και πιπέρι

Χτυπήστε στο μπλέντερ τον χυμό του λεμονιού, το ταχίνι, το κρεμυδάκι, τον μαϊντανό, το κύμινο και το σκόρδο. Προσθέστε αλατοπίπερο και χτυπήστε ξανά. Στη συνέχεια χτυπήστε μόνα τους στο μπλέντερ τα ρεβίθια λίγα λίγα μέχρι να γίνουν αλοιφή. Προσέξτε… αλοιφή και όχι πολτός. Στη συνέχεια αναμείξτε τα ρεβίθια σε μια σαλατιέρα μαζί με όλα τα παραπάνω υλικά.

-Οι σαλάτες της Καθαράς Δευτέρας
Στις σαλάτες της Καθαράς Δευτέρας μπορείτε να συμπεριλάβετε όλες εκείνες τις σαλάτες οσπρίων που είναι τόσο γευστικές και σωστές για τον οργανισμό. Οι σαλάτες οσπρίων είναι κάτι πολύ πέρα από τις κλασικές σαλάτες και θα ενθουσιάσουν τους καλεσμένους σας. Τα όσπρια άλλωστε συνηθίζονται την Καθαρά Δευτέρα. Καλύτερα λοιπόν σε μορφή σαλάτας που θα ταιριάζει καλύτερα και με τα υπόλοιπα πιάτα σας.

-Τα κυρίως πιάτα της Καθαράς Δευτέρας


Όλα τα θαλασσινά –εκτός βεβαίως από τα ψάρια- μπορείτε να τα βάλετε στο σαρακοστιανό τραπέζι της Καθαράς Δευτέρας με τρόπο που θα υπακούει τους κανόνες της νηστείας. Για παράδειγμα τις γαρίδες, δεν θα τις κάνετε γαρίδες σαγανάκι με φέτα. Υπάρχουν τόσοι άλλοι τρόποι. Αν έχετε τη δυνατότητα να ανάψετε κάρβουνα ή άλλου είδους φωτιά για να ψήσετε, τότε μπορείτε να φτιάξετε ένα χταπόδι σχάρας, το οποίο αργότερα θα μαρινάρετε με λάδι, ξύδι και ρίγανη. Ακόμη, μπορείτε να ψήσετε γαρίδες μεγάλου μεγέθους, καραβίδες, κάποια όστρακα, θράψαλα, ακόμη και αστακό…

Αν πάλι τα θαλασσινά σας θα γίνουν μαγειρευτά, τότε μπορείτε να ψήσετε το χταπόδι σας στον φούρνο και να μοιάζει πραγματικά σας να έγινε στη σχάρα. Η διαδικασία πολύ απλή. Θα πλύνετε και θα καθαρίσετε καλά το χταπόδι σας. Στη συνέχεια θα το βάλετε απλωμένο σε αντικολλητικό μεγάλο ταψί και θα το ψήσετε σκεπασμένο με αντικολλητικό χαρτί για περίπου μία ώρα βάζοντάς του μέσα μόνο ένα κρασοπότηρο νερό. Ούτε αλάτι ούτε τίποτα άλλο. Στη μία ώρα, θα ανοίξετε τον φούρνο σας, θα βγάλετε το χαρτί και αν το χταπόδι σας τρυπιέται, τότε θα το αφήσετε να ξεροψηθεί ανοιχτό –δηλαδή χωρίς να είναι σκεπασμένο με χαρτί- στην ίδια θερμοκρασία για περίπου 30 λεπτά όμως με την προσθήκη μισού ποτηριού του κρασιού ξύδι. Στη συνέχεια το κόβετε σε μικρά κομμάτια και το γαρνίρετε με ελαιόλαδο και ρίγανη.

Τις γαρίδες σας μπορείτε να τις κάνετε είτε ψητές στον φούρνο με χοντρό αλάτι, είτε βραστές, είτε βεβαίως γαριδομακαρονάδα. Ομοίως τις καραβίδες.

Από το σαρακοστιανό τραπέζι δεν γίνεται να λείπουν και τα οστρακοειδή. Αν σας αρέσουν αυτά που τρώγονται ωμά, προμηθευτείτε πολλά λεμόνια γιατί θα σας χρειαστούν. Εναλλακτικά μπορείτε να φτιάξετε μύδια στον ατμό με κρασί και σκόρδο. Η συνταγή είναι εξαιρετικά απλή και εύκολη.

Μύδια κρασάτα


1κιλό φρέσκα μύδια
4 σκελίδες σκόρδο
ελαιόλαδο
1 ποτήρι λευκό κρασί

Πλένετε πολύ καλά τα μύδια και τα αφήνετε στο ψυγείο μέχρι να τα μαγειρέψετε. Στη συνέχεια τεμαχίζετε τις σκελίδες του σκόρδου σε λεπτές φέτες. Σε μεγάλη κατσαρόλα βάζετε ελαιόλαδο. Δεν χρειάζεται να καλύψει τον πάτο της κατσαρόλας. Μερικές σταγόνες αρκούν. Σε δυνατή φωτιά τσιγαρίζετε το σκόρδο και στη συνέχεια προσθέτετε τα μύδια. Σβήνετε με το κρασί και κλείνετε αμέσως το καπάκι της κατσαρόλας. Μετά από 5 λεπτά ανοίγετε το καπάκι. Τα μύδια που δεν άνοιξαν θα πρέπει να τα πετάξετε. Τα υπόλοιπα, μαζί με το ζουμάκι τους βεβαίως μπαίνουν σε σαλατιέρα βαθιά και κατευθείαν στο τραπέζι.

-Το επιδόρπιο
Ο χαλβάς από ταχίνι σε όλες του τις εκδοχές είναι το επιδόρπιο που πρέπει να προσφέρετε στους καλεσμένους σας. Με βανίλια, σοκολάτα, αμύγδαλα, φιστίκια ή ό,τι άλλο σας αρέσει. Υπάρχει και με stevia για όσους είναι σε δίαιτα…

Share This